İLGİNÇ ANKET!..

Uluslararası Güvenlik ve Stratejik Çalışmalar Uzmanı olan Gezici Araştırma Merkezi Başkanı Murat Gezici, siyasi partilerin gündemindeki Z kuşağı gençleri ve bugün seçim olsa nasıl bir tabloyla karşılaşılacağını açıkladı.

Türkiye genelinde yapılan 6 araştırmanın sonucuna dayanarak, X,Y ve Z kuşağında yer alan seçmenlerin siyasi eğilimlerinin yanı sıra kadınlara da vurgu yapan Gezici, 2023 seçimleri için çarpıcı veriler paylaştı. AKP'ye oy veren kadınların giderek partiden kopma yaşadığını bunun en temel nedeninin ise ekonomi olduğunu vurgulayan Murat Gezici, seçmene göre aday belirlerken gereken kriterleri de sıraladı…

Siyasetin dilinde bir Z kuşağıdır gidiyor. Kimdir bu Z kuşağı gençler?

Z kuşağı, Türkiye siyaseti açısından oldukça önemli potansiyele sahip bir kuşak.  Genellikle 2000 yılında ve sonrasında doğanları ifade etmek üzere kullanılıyor.2023'te toplamda 62 milyon 411 bin 753 seçmen oy kullanacak. Z kuşağının nüfusu 38 milyon 132 bin 848. Bu kuşakta 5 milyon 940 bin 916 seçmen var. Yüzde 44.9'u Cumhur İttifakı'na oy veriyor, yüzde 55.1'i ise vermiyor. Z kuşağı­nın 2023'teki oy oranı yüzde 11.8 civarında olacaktır. Örneğin 2006 yılında doğanları dikkate aldığımızda, seçmen sayısı bakımından oluşturdukları sayı 5 milyon civarında. Kayıtlı seçmen oy potansiyeli bakımından oranı yüzde 10,2 iken, oy kullanan seçmen sayısındaki oy potansiyeli oranı ise yüzde 11,8'dir. Dolayısıyla Z kuşağının 2023'deki oy oranı %yüzde 11,8 civarında olacaktır. Bu ise Z kuşağını Türkiye siyaseti için önemli bir yere oturtuyor.

Bu kuşağın en belirgin özellikleri neler?

En belirgin özelliğinin, kendilerini tek tip bir ideolojiye ya da ideolojik gruba veya partiye yakın hissetmiyor olduklarını görüyoruz. Yaptığımız araştırmalarda bu kuşaktakilerin yüzde 68,7'sinin, kendisini Atatürkçü, milliyetçi, muhafazakâr gibi kategorilerle tanımlamak istemediğini ve herhangi bir siyasi partiye de yakınlık duymadığını ifade ettiklerini görüyoruz. Kendilerini evrensel değerlere daha bağlı hissediyorlar ve mevcut siyasetin yaslandığı kategorileri reddediyorlar. Siyasetçilerin; dikte edici, buyurgan, sert dilini onaylamıyorlar. Bu kuşaktakilerin belirgin özelliklerinden biri de bizzat “dijital toplumun” çocukları olmalarıdır.  Z kuşağına dair dikkat çeken detaylardan biri de şudur: Bu kuşaktakilerin yarısından fazlası (%55) benimsedikleri görüş doğrultusunda annesine ve babasına oy kullandıracaklarını ifade ediyor. Yüzde 77'si anne ve babasının AKP'li olduğunu ya da bu partiye daha önce oy vermiş olduğunu belirtiyor. Dolayısıyla şöyle bir hesaplama yapılabilir: 2023'e gelindiğinde Z kuşağının nüfus oranı yaklaşık yüzde 12 civarında olacak ve bu kuşaktakilerin yaklaşık yüzde 80'ni AKP'ye oy vermeyecek.

Y kuşağı da ciddi bir seçmen profili oluşturuyor…

Y kuşağı genel olarak 1980 ile 1999 yılları arasında doğanları karşılayan bir kavram. Seçmen sayısı söz konusu olduğunda Y kuşağı Z kuşağından sayıca daha fazla. Y kuşağı ortalama 18 milyonluk bir dilimi oluşturuyor. Bu kuşak, kayıtlı seçmen sayısındaki oy potansiyelinde yüzde 28,5 gibi bir orana sahipken, oy kullanan seçmen sayısındaki oy potansiyelinde ise yüzde 32,6'lık bir oranı elinde tutuyor. Y kuşağının ilk on yılında doğanlar daha politik,  ideolojiye daha bağlı, Milliyetçilik, Atatürkçülük ya da Muhafazakârlık gibi siyasal duruşları sonraki kuşaklara kıyasla daha keskin diyebiliriz. 1990 ve 1999 arasında doğanlar Z kuşağına benzer davranışlar sergiliyorlar.

En merak edilen bu kuşakların bugün seçim olsa oy verme davranışlarındaki eğilim ne yönde olur?

Yaptığımız son araştırmamızda, olası bir seçimde Z kuşağında yer alan gençlerin çoğunlukla Millet İttifakına oy verebileceğini görüyoruz. Yaş aralığı daha yüksek olanların ise Cumhur İttifakı'na daha eğilimli olduklarını fark ediyoruz. Bunun yanı sıra kurulan yeni partilerin de özellikle Y kuşağı için bir cazibesi var.

Kadın seçmenin bu tablodaki rolü nasıl şekillenecek?

Kadınların tutumlarının ne yönde değiştiği, yapılacak seçimlerin sonuçlarının ne olacağına dair de bir fikir verecektir. Öyle ki şuan baktığımızda, kadınlarda dikkate değer bir tutum değişikliğinin yaşandığını görebiliyoruz. Ve bu tutum değişikliğinde esas payını ev kadınları oluşturuyor.  AKP'ye daha önce destek veren kadınların yaklaşık yüzde 20’sinin partiden kopmaya başladıklarını görebiliyoruz. Kadınlara “Ülkede en büyük sorun olarak neyi görüyorsunuz?”diye sorduğumuzda, verdikleri yanıtlar arasında ilk sırayı ekonomi oluşturuyor. İşsizlik, eğitim eşitsizliği, gelecek kaygısı, temel ihtiyaçların karşılanamaması ekonomi ile ilgili yakından bağlantılı sorunlar olarak öne çıkıyor. aslında AKP'ye oy veren kadınların yüzde 54'ü hayatından hiç memnun değil; en önemlisi “mutlu değilim” diyor. 24 ile 43 yaş aralığında yer alan bu kadınlar; bugün işsiz kalan, şiddet gören, geçim sıkıntısı yaşayan, ekonomik özgürlüğü olmayan, başka bir bireye bağımlı hareket eden, mutsuz ve kaygılı kadınlar. Bu kadınlar aynı zamanda kamudan aldıkları yardımlarla geçinen kadınlar. Kendini ev kadını olarak gören kadınların oranı yüzde 18'di bu kadınların yüzde 32'si, yani her üç ev kadınından biri yardımlarla yaşamını sürdürüyor. Yardımların önemli bir kısmını ise CHP'li belediyelerden temin ediyorlar.

CHP'Lİ BELEDİYELERİN YARDIMI, AKP'DEN KOPUŞU ARTIRIR

AKP'den kopan kadın seçmen nereye gidiyor?

AKP’den kopan kadın oylarının CHP’ye gittiği veya kararsızlar statüsünde kaldığı görülüyor.  Öyle ki “Muhalefetin projelerini dinler misiniz?” diye sorduğumuzda bu kadınların yüzde 74,6'sı evet yanıtını veriyor.  “Muhalefet ülkeyi daha iyi yönetebilir mi ?” şeklindeki başka bir soruya evet yanıtını verenlerin oranı yüzde 48,7.  Yüzde 32,2 ise “belki” yanıtını veriyor. Bu kadınlar artık muhalefete geçmişte oldukları kadar ön yargılı değiller. Çünkü CHP'nin 63 yıldır iktidarda olmadığının farkındalar. Şuan Türkiye'deki halkın yüzde 68'i CHP'li belediyelerde yaşıyor. Millet ittifakı belediyeleri başarılı görenlerin oranı yüzde 62 olduğu görülüyor. CHP'li belediyelerden yardımların devam etmesi, mütedeyyin kadın seçmenin CHP’ye eğilimini daha da artıracaktır. Eğer CHP, yerel yönetimlerde yardımların sürmesini sağlarsa, kadınların AKP'den kopmaları devam edecektir. Bugün bu kadınlar, kendi sorunlarının farkında olan ve bu sorunlar için çözüm üreten bir siyaset arzu ediyorlar.